Talablar

Oilaviy tantanalar bo'yicha talablar: mehmonlar soni, vaqt va kortej

18-oktabr, 2026 · e-Bazm

O'zbekistonda to'ylar, oilaviy tantanalar va marosimlarni o'tkazish tartibi maxsus hujjat bilan belgilangan: mehmonlar soni, tadbir vaqti, mashinalar soni va ayrim qo'shimcha marosimlar bo'yicha talablar bor. To'yni rejalashdan oldin ularni bilish ham qonun, ham byudjet nuqtayi nazaridan foydali. Quyida biz rasmiy matn va ishonchli nashrlar orqali tekshira olgan qoidalarni jamladik.

Asosiy hujjat

Asosiy talablar Oliy Majlis Qonunchilik palatasi Kengashi va Senati Kengashining 2019-yil 14-sentabrdagi qo'shma qarori bilan tasdiqlangan nizomda belgilangan. Qarorning nomi — "To'ylar, oilaviy tantanalar, ma'raka va marosimlar o'tkazilishini tartibga solish tizimini yanada takomillashtirish to'g'risida". Nizom 2020-yil 1-yanvardan kuchga kirgan. Matn — lex.uz.

Mehmonlar soni

Nizomga ko'ra mehmonlar soni quyidagicha cheklangan:

Dafn va ta'ziya marosimlarida ishtirokchilar soni cheklanmagan (osh berish bundan mustasno). Manbalar: lex.uz, kun.uz, 31.12.2019.

2025-yil sentabr oyida Vazirlar Mahkamasining 589-son qarori ("Oqilona iste'mol" dasturi doirasida) haqidagi xabarlarda xuddi shu chegaralar — 200, 250 va 300 kishi — yana tilga olingan (UzA, Spot).

Vaqt va davomiylik

• To'y va oilaviy tantanalar faqat bir kun o'tkaziladi (dafn va ta'ziya marosimlari bundan mustasno).
• Tadbirlar soat 06:00 dan 23:00 gacha bo'lgan vaqt oralig'ida o'tkaziladi; 23:00 dan keyin davom ettirilmaydi.

Amaliy xulosa: nahor oshi soat 06:00 dan oldin boshlanmasligi, to'y bazmi esa 23:00 gacha tugashi kerak. To'yxona bilan kelishuvda tugash vaqtini shunga moslab yozing. Manba: lex.uz.

Mashinalar va "kortej"

Nizomda to'y munosabati bilan to'y joyiga borish va qaytishda 3 tadan ko'p yengil avtomobildan, shuningdek jamoat xavfsizligiga tahdid soluvchi boshqa transport vositalaridan foydalanish taqiqlangan (lex.uz, kun.uz).

"Kortej" so'zi nizom matnida alohida atama sifatida uchramaydi; qo'shma qarorda qimmatbaho mashinalar korteji kabi holatlarga qarshi asosan targ'ibot ishlari nazarda tutilgan. Amalda esa uchta yengil avtomobil chegarasi kelin-kuyov mashinalari sonini cheklaydi. Mehmonlar uchun avtobus kabi transport masalasini mahallangizda aniqlashtiring — bu borada aniq qoidani tasdiqlay olmadik.

Taqiqlangan qo'shimcha marosimlar

Nizomda to'ydan oldin, to'y paytida va undan keyin ortiqcha vaqt va xarajat talab qiladigan qo'shimcha marosimlar taqiqlangan. Matnda ular orasida quyidagilar sanab o'tilgan:

• "kelin navkari", "chorlar", "ota ko'rdi", "sep yoydi";
• "quda chaqirdi", "kuyov chaqirdi", "kelin chaqirdi", "tog'ora yuborish".

Shuningdek, milliy an'analar va axloq me'yorlariga zid tomoshalar ham taqiqlangan (lex.uz, kun.uz, 22.04.2025).

"Kuyov navkari" haqida: 2019-yilgi nizom matnida "kelin navkari" ko'rsatilgan. 2025-yil sentabridagi Vazirlar Mahkamasi qarori haqidagi xabarlarda esa "kuyov navkari" ham taqiqlangan marosimlar qatorida tilga olingan (UzA, Anhor). Biz bu qarorning to'liq matnini mustaqil tekshira olmadik.

Fuqarolar yig'inini xabardor qilish

To'y tashkilotchisi yashash joyidagi fuqarolar yig'inini (mahallani) to'ydan kamida bir hafta oldin xabardor qilishi kerak. Manba: lex.uz.

Shartnoma talabi

• 50 va undan ortiq kishi ishtirok etadigan tadbirlar uchun to'yxona, kafe yoki restoran bilan shartnoma tuziladi.
• Xonandalar, boshlovchilar, fotograflar va boshqa ijrochilar shartnoma asosida xizmat ko'rsatadi.

Manba: lex.uz. Kelishuvda nimalarni yozish kerakligi haqida — xizmat ko'rsatuvchi bilan yozma kelishuv maqolasida.

Shovqin

Nizomda aniq ovoz balandligi chegarasi berilmagan; restoran, choyxona va shunga o'xshash joylar maishiy shovqinga qarshi kurash bo'yicha qonun talablariga rioya qilishi kerakligi aytilgan (lex.uz).

Javobgarlik

Nashrlar ma'lumotiga ko'ra, 2020-yil martidan Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksning 192¹-moddasida qoidalarni buzganlik uchun jarimalar belgilangan: fuqarolar uchun — bazaviy hisoblash miqdorining (BHM) 10 baravari, to'yxona va kafe-restoranlar mansabdor shaxslari uchun — 30 baravari, takroran sodir etilganda — 50 baravari (kun.uz, Anhor). Jarimaning so'mdagi miqdori BHMga bog'liq va u vaqti-vaqti bilan o'zgaradi, shuning uchun aniq summani rasmiy manbadan tekshiring.

Kutilayotgan o'zgarishlar

2025-yil 21-aprelda imzolangan Prezident farmoniga ko'ra, to'y va oilaviy marosimlar bo'yicha yangi qo'shma qaror loyihasini 2025-yil avgustigacha ishlab chiqish topshirilgan (kun.uz, Anhor). Yangi qo'shma qaror qabul qilingan-qilinmaganini va uning mazmunini biz ushbu maqola sanasida tasdiqlay olmadik. To'y sanasini belgilashdan oldin lex.uz va mahallangizdan eng so'nggi talablarni so'rang.

Boshqa davlatlar

e-Bazm Qozog'iston, Qirg'iziston, Turkiya, Ozarbayjon va Turkmanistonda ham ishlaydi. Bu maqola faqat O'zbekiston talablari haqida. Boshqa davlatlarda tadbir o'tkazsangiz, o'sha davlatning rasmiy manbalariga murojaat qiling.

Manbalar

1. Qonunchilik palatasi Kengashi va Senat Kengashining 14.09.2019 dagi qo'shma qarori va nizom — lex.uz
2. 1-yanvardan to'y-hashamlar yangi tartiblar bo'yicha o'tkaziladi: asosiy o'zgarishlar — kun.uz, 31.12.2019
3. O'zbekistonda to'y qilish tartibi yangilanadi — kun.uz, 22.04.2025
4. O'zbekistonda to'y va oilaviy marosimlarni tartibga soluvchi yangi qonun loyihasi tayyorlanmoqda — anhor.uz, 22.04.2025
5. To'y va marosimlar o'tkazilishi qat'iy nazoratga olinadi — UzA, 22.09.2025
6. To'y va marosimlar ustidan nazorat kuchaytirilmoqda: endi nechtagacha mehmon chaqirish mumkin? — anhor.uz, 22.09.2025
7. To'y va marosimlar bo'yicha cheklovlar haqida — spot.uz, 22.09.2025